คำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย (WHT) ตามมาตรา 50 | Savcurv

คำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย (WHT) ตามมาตรา 50 ทั้งฝั่งผู้จ่ายและผู้รับ

ทุกครั้งที่บริษัทจ่ายเงินค่าบริการ ค่าจ้าง ค่าเช่า หรือจ่ายเงินปันผล กฎหมายภาษีอากรไทยกำหนดให้ หักภาษี ณ ที่จ่าย (Withholding Tax, WHT) ไว้ ณ แหล่งที่จ่าย แล้วนำส่งกรมสรรพากร ถ้าเข้าใจสูตรและขั้นตอนไม่ดี อาจหักผิดอัตรา ลงรายการ ภ.ง.ด. ไม่ครบ หรือผู้รับเสียสิทธิเครดิตภาษีตอนยื่นปลายปี

เครื่องมือ คำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย ของ Savcurv รองรับทั้ง 2 มุมมอง คือ ฝั่งผู้จ่าย (ต้องหักภาษีเท่าไหร่ ออกใบ 50 ทวิ ได้ถูกต้องหรือไม่) และ ฝั่งผู้รับ (เงินเข้าแต่ละงวดเสียภาษีเท่าไหร่ ใช้สิทธิ์เครดิตภาษีอย่างไร) พร้อมโหมด ออกให้ครั้งเดียว (gross-up) สำหรับผู้จ่ายที่ตกลงจ่ายภาษีแทนผู้รับ ใส่แค่ประเภทเงินได้ อัตรา และยอดเงิน ระบบจะคำนวณภาษี ฐานเงินได้ เงินสุทธิที่ผู้รับได้ และยอดที่ต้องลงใน ภ.ง.ด.1ก ให้ทันที

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย คืออะไร และใครต้องหัก

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (Withholding Tax) คือภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา หรือภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ผู้จ่ายเงินได้ต้อง หักไว้ ณ แหล่งที่จ่าย แล้วนำส่งกรมสรรพากรแทนผู้รับ โดยทั่วไปครอบคลุม 2 กลุ่มใหญ่ คือ

• เงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 เช่น เงินเดือน ค่าจ้าง ค่าสินค้า ค่าบริการ ค่าเช่า ค่าวิชาชีพอิสระ ค่าขนส่ง ค่าโฆษณา ดอกเบี้ยเงินกู้ รางวัล เงินปันผล
• เงินได้ที่ต้องหักตามมาตรา 50 ทวิ เช่น เงินปันผล ค่าลิขสิทธิ์ ดอกเบี้ยที่จ่ายให้ผู้รับในประเทศ/ต่างประเทศ

ผู้มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย คือ นิติบุคคล (บริษัท ห้างหุ้นส่วน สมาคม มูลนิธิ วัด โรงเรียนเอกชน ฯลฯ) ที่จ่ายเงินได้เข้าข่าย 40 ของประมวลรัษฎากร ส่วนบุคคลธรรมดาจ่ายให้บุคคลธรรมดาด้วยกันเอง ไม่ถือเป็นผู้มีหน้าที่หัก ยกเว้นบางกรณี

ถ้าไม่หักหรือหักไม่ครบ ต้องรับผิดทางแพ่ง เบี้ยปรับ 1 เท่า + เงินเพิ่มอีกร้อยละ 1.5 ต่อเดือน ของภาษีที่ไม่หัก และลงโทษทางอาญาหากเจตนา ดังนั้นการใช้เครื่องมือคำนวณให้ตรงอัตรา ตรงประเภท จึงสำคัญมาก

อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามประเภทเงินได้ (มาตรา 50)

อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายแตกต่างกันตามประเภทเงินได้ตามมาตรา 40 แห่งประมวลรัษฎากร ดังนี้

หมายเหตุ: เงินปันผลที่บริษัทจดทะเบียนจ่ายให้ผู้ถือหุ้นรายย่อย มี 2 กรณี คือ กรณีที่ 1 ผู้รับได้รับ 100 บาท (ไม่หัก หรือหัก 0%) เนื่องจากบริษัทจ่ายภาษี 23% แทนไว้ระดับนิติบุคคล ถ้าเป็นกรณีที่ 2/3 (เช่น บริษัทไม่จดทะเบียน หรือจ่ายจากกำไรสะสม) หัก 10%

สูตรและวิธีคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย

การคำนวณ WHT มี 3 กรณีหลักที่ต้องเข้าใจ ดังนี้

กรณีที่ 1: ออกให้ตลอดไป (ผู้จ่ายจ่ายตามยอดก่อนภาษี)

ผู้จ่ายกำหนดยอดเงินก่อนภาษี (Pre-WHT) แล้วหักภาษีจากยอดนั้น เป็นกรณีมาตรฐานที่พบบ่อยที่สุด เช่น ใบแจ้งหนี้ค่าบริการ 300,000 บาท อัตรา 3%

ภาษี = ยอดก่อน WHT × อัตรา

เงินสุทธิที่ผู้รับได้ = ยอดก่อน WHT − ภาษี

ตัวอย่าง: ค่าบริการ 300,000 × 3% = 9,000 บาท ภาษี ผู้รับได้ 291,000 บาท

กรณีที่ 2: ออกให้ครั้งเดียว (Gross-up ผู้จ่ายจ่ายภาษีแทน)

ผู้จ่ายตกลงกับผู้รับว่าให้รับเงินสุทธิเท่านี้ ผู้จ่ายจ่ายภาษีแทน เป็นกรณีที่พบบ่อยกับเงินได้ 40(5) ค่าเช่า และค่าบริการที่ตกลงแบบ net amount

ฐานภาษี (ยอดก่อน WHT) = เงินสุทธิที่ผู้รับอยากได้ ÷ (1 − อัตรา)

ภาษีที่ผู้จ่ายออกแทน = ฐานภาษี × อัตรา

ยอดรวมที่ผู้จ่ายจ่ายจริง = ฐานภาษี + ภาษี

ตัวอย่าง: ผู้รับอยากได้ 10,000 บาท อัตรา 5% → ฐาน = 10,000 ÷ (1 − 0.05) = 10,526.32 บาท ภาษีที่บริษัทออกแทน ≈ 526.32 บาท

กรณีที่ 3: ฝั่งผู้รับ (มีใบ 50 ทวิ ใช้สิทธิเครดิตภาษี)

ผู้รับเงินได้ (เช่น ฟรีแลนซ์ ผู้รับเหมา) ได้รับเงินมาแล้วเห็นว่าถูกหักไว้ นำยอดภาษีที่ถูกหักไปใช้เป็นเครดิตตอนยื่นภาษีปลายปี

ภาษีเครดิต = ยอดเงินได้ก่อนหัก × อัตรา

สุทธิที่ผู้รับได้รับเงิน = ยอดเงินได้ก่อนหัก − ภาษี

วิธีใช้เครื่องมือคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย ทีละขั้น

1. เลือก โหมด ว่าต้องการมุมมองฝั่งผู้จ่าย หรือฝั่งผู้รับ
2. เลือก รูปแบบการออก ว่าจะออกให้ตลอดไป (recurring) หรือออกให้ครั้งเดียว (gross-up)
3. เลือก ประเภทเงินได้ ระบบจะตั้งอัตราหัก ณ ที่จ่ายที่ตรงกับประเภทนั้นให้อัตโนมัติ
4. ปรับ อัตรา เองได้ ถ้ามี DTA (อนุสัญญาภาษีซ้อน) หรือมีบัตรส่งเสริมการลงทุน (BOI)
5. กรอก ยอดเงิน ฝั่งผู้จ่ายใส่ยอดก่อน WHT (โหมดตลอดไป) หรือยอดสุทธิที่จะให้ผู้รับ (โหมดครั้งเดียว) ฝั่งผู้รับใส่ยอดเงินได้ก่อนหัก
6. ถ้าจ่ายให้ผู้รับต่างประเทศ ไม่มี DTA ติ๊กช่อง ระบบจะเพิ่มอัตราเป็น 15% ตามกฎหมาย (50(2) ข้อ 2)
7. กด คำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย ดูภาษี ฐานเงินได้ เงินสุทธิที่ผู้รับได้ ยอดที่ลง ภ.ง.ด. และกราฟเปรียบเทียบ

เคล็ดลับ: กดปุ่ม preset (ค่าบริการ 5,000 / 50,000 / 300,000, ค่าเช่า, เงินปันผล, ตปท.) เพื่อโหลดตัวเลขจริงที่พบบ่อยแล้วดูผลลัพธ์ทันที

ตัวอย่างการคำนวณจริง

ตัวอย่าง 1 — บริษัทจ่ายค่าบริการ freelancing 300,000 บาท/เดือน

บริษัทจ้าง Freelance Designer ทำงาน 1 เดือน ค่าจ้าง 300,000 บาท ระบุในใบแจ้งหนี้แบบ Pre-WHT

• ประเภท: ค่าบริการ 40(2) → อัตรา 3%
• ภาษีที่หักได้: 300,000 × 3% = 9,000 บาท
• ผู้รับ (freelance) ได้รับเงินสุทธิ: 291,000 บาท
• ลงใน ภ.ง.ด.1ก: เงินได้ 300,000 ภาษี 9,000

บริษัทต้องออกใบ 50 ทวิให้ freelance ลงนาม เก็บไว้เป็นหลักฐาน

ตัวอย่าง 2 — บริษัทจ่ายค่าเช่าสำนักงาน (gross-up)

เจ้าของอาคารตกลงว่าต้องได้เงินสุทธิ 10,000 บาท/เดือน และไม่ต้องการรับภาระภาษี

• อัตรา: 5% (ค่าเช่า 40(5))
• ฐานภาษี: 10,000 ÷ (1 − 0.05) = 10,526.32 บาท
• ภาษีที่บริษัทออกแทน: 526.32 บาท
• ผู้รับได้รับเงินสุทธิ: 10,000 บาท
• ยอดรวมที่บริษัทจ่ายจริง: 10,526.32 บาท

ตัวอย่าง 3 — ฝั่งผู้รับ ฟรีแลนซ์รับเงิน 50,000 บาท มีใบ 50 ทวิ

• อัตรา: 1% (ค่าจ้างทำของ 40(1))
• ภาษีที่บริษัทหักไว้: 500 บาท
• เงินสุทธิที่รับ: 49,500 บาท

ฟรีแลนซ์นำภาษี 500 บาท ไปใช้เป็นเครดิตตอนยื่นภาษีปลายปี (ถ้าอัตราส่วนบุคคลสูงกว่า 1% ส่วนเกินได้คืน)

วิธีลงรายการใน ภ.ง.ด.1ก

เมื่อผู้จ่ายหักภาษี ณ ที่จ่ายแล้ว ต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีหัก ณ ที่จ่ายต่อกรมสรรพากร มีให้เลือกตามประเภทเงินได้

ใน ภ.ง.ด.1ก ต้องลง 2 ยอด คือ (1) ยอดเงินได้ที่จ่าย และ (2) ภาษีที่หักไว้ ตัวอย่างเช่น ค่าบริการ 300,000 บาท หัก 3% ไว้ 9,000 บาท ก็ลง 300,000 ในช่องเงินได้ และ 9,000 ในช่องภาษี พร้อมแนบใบ 50 ทวิที่ผู้รับลงนาม

ผู้รับเงินต้องทำอะไร

ฝั่งผู้รับเงิน (ฟรีแลนซ์ ผู้รับเหมา ผู้รับค่าเช่า ผู้ถือหุ้น) เมื่อถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย มีสิทธิและหน้าที่ดังนี้

• ลงนามในใบ 50 ทวิ: เก็บสำเนาไว้อย่างน้อย 5 ปี เพื่อใช้เป็นหลักฐานตอนยื่นภาษี
• นำภาษีไปเป็นเครดิต: ลดภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่ต้องจ่ายปลายปี ตามยอดที่ปรากฏใน ภ.ง.ด.1ก/ภ.ง.ด.3
• ยื่นแบบ ภ.ง.ด.90/91: ตอนต้นปีถัดไป (มกราคม-มีนาคม) เพื่อสรุปภาษีทั้งปีและขอคืน/เสียเพิ่มตามจริง
• ถ้าเสีย WHT 15% แต่อัตราส่วนบุคคลต่ำกว่า: ขอคืนภาษีส่วนเกินได้ เช่น ต่างชาติทำงานในไทย 6 เดือน มีรายได้ 200,000 ถูกหัก 15% = 30,000 แต่คำนวณภาษีส่วนบุคคลจริงได้ 7,500 ขอคืนได้ 22,500

ข้อควรระวังและข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• หักผิดประเภท: หลายบริษัทหักค่าบริการ 40(2) ที่ 3% แต่จริง ๆ เป็นค่าก่อสร้าง 40(6) ต้องหัก 5%
• ไม่ออกใบ 50 ทวิ: ถ้าไม่มีใบ ผู้รับไม่สามารถใช้สิทธิเครดิตได้ ผู้จ่ายอาจโดนปรับเบี้ยปรับ
• หักภาษีแล้วไม่นำส่ง: ภาษีที่หักไว้ ต้องนำส่งภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป ไม่งั้นโดนเงินเพิ่ม 1.5%/เดือน
• ลง ภ.ง.ด.1ก ไม่ครบ: ทุกครั้งที่หักต้องรายงาน ถ้าลงทะเบียนแบบ e-Filing ระบบจะแจ้งเตือนยอดที่ขาด
• เงินปันผลจากบริษัทจดทะเบียน: ตรวจสลากอัตราเดิม (กรณีที่ 1) กับ 10% (กรณีที่ 2/3) ให้ดี ขึ้นกับที่มาของกำไร
• ผู้รับต่างประเทศ: ถ้ามี DTA ต้องยื่นขอใบรับรองภาษีหัก ณ ที่จ่าย (Certificate of Residence) และตรวจสอบอัตราตาม DTA ซึ่งอาจต่ำกว่า 15%

เคล็ดลับการจัดการ WHT ให้ราบรื่น

• ออกใบ 50 ทวิทุกครั้ง: เก็บไฟล์ไว้อย่างน้อย 5 ปี บริษัทจะโดนตรวจได้
• ตั้ง workflow หักภาษีกับจ่ายเงินเดือน: บริษัทใหญ่ใช้ ERP จะอัตโนมัติ แต่บริษัทเล็กต้องทำ checklist
• สร้างใบหักภาษี ณ ที่จ่ายเป็น excel template: เก็บยอดรายเดือน ส่งกรมสรรพากรตรงเวลา ลดความผิดพลาด
• ตรวจใบแจ้งหนี้ก่อนจ่าย: ดูว่าเป็นแบบ Pre-WHT หรือ Net (Gross-up) เพื่อเลือกอัตราและโหมดออกให้ถูก
• อย่าลืมเงินปันผล: บริษัทจดทะเบียนหลายแห่งจ่ายปันผลที่มาจากกำไรสะสม ต้องหัก 10%
• DTA คือหัวใจ: ถ้าทำธุรกรรมกับต่างประเทศ ส่ง Certificate of Tax Residence เพื่อลดหรือยกเว้น WHT

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาษีหัก ณ ที่จ่าย

1. ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ต่างจาก VAT อย่างไร?

VAT (ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7%) เป็นภาษีที่เก็บจากการขายสินค้าและบริการ ส่วน WHT เป็นภาษีเงินได้ที่หักจากการจ่ายค่าบริการ/ค่าจ้าง ผู้รับเงินได้ (ผู้รับบริการ) จะโดนทั้งสองตัว ถ้าทำธุรกิจที่ต้องเสีย VAT (เช่น บริษัทร้านอาหาร) และยังอาจโดน WHT ถ้าค่าบริการนั้นอยู่ในข่าย 40

2. ฟรีแลนซ์จ่ายภาษีเองหรือผู้ว่าจ้างหักให้?

ถ้าฟรีแลนซ์เป็นบุคคลธรรมดา รับงานจากบริษัท (นิติบุคคล) บริษัทจะเป็นผู้มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย เช่น ค่าบริการ 50,000 บาท หัก 3% = 1,500 บาท ฟรีแลนซ์รับเงินสุทธิ 48,500 บาท แล้วเอา 1,500 ไปเป็นเครดิตตอนยื่น ภ.ง.ด.90 ปลายปี ถ้าฟรีแลนซ์ทำงานกับบุคคลธรรมดาทั่วไป (ไม่ใช่นิติบุคคล) จะไม่มีการหักภาษี ณ ที่จ่าย ต้องจ่ายภาษีเองตอนสิ้นปี

3. ใบ 50 ทวิ ต้องออกทุกครั้งที่จ่ายเงินใช่ไหม?

ใช่ ผู้จ่ายต้องออกใบ 50 ทวิ ให้ผู้รับลงนามรับ ทุกครั้ง ที่จ่ายเงินได้เข้าข่ายต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย ไม่ว่าจะเป็นเงินสด โอน หรือเช็ค และเก็บสำเนาไว้อย่างน้อย 5 ปี ถ้าไม่มีใบนี้ กรมสรรพากรจะถือว่ายังไม่ได้หักภาษี ผู้จ่ายอาจต้องรับผิดเบี้ยปรับเป็น 1 เท่า + เงินเพิ่ม 1.5%/เดือน

4. ใช้ใบ 50 ทวิ ขอคืนภาษีได้ไหม?

ได้ ถ้าภาษีที่ถูกหักไว้ (เช่น 10% ปันผล หรือ 15% ต่างประเทศ) สูงกว่าภาษีส่วนบุคคลที่คำนวณได้จริง ให้ยื่น ภ.ง.ด.90 ปลายปี เพื่อขอคืนส่วนต่าง กรมสรรพากรจะโอนเงินคืนเข้าบัญชีภายใน 30-60 วัน (กรณียื่นผ่าน e-Filing)

5. เงินปันผลจากหุ้น ต้องเสีย WHT เท่าไหร่?

ขึ้นกับสถานะของบริษัทผู้จ่ายและที่มาของกำไร กรณีที่ 1 บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์จ่ายจากกำไรที่เสียภาษี 23% แล้ว ผู้ถือหุ้นรายย่อยอาจได้รับเต็มจำนวนไม่ต้องหัก (ที่จริงผู้ถือหุ้นรายย่อยต้องนำไปรวมรายได้เสีย 10% ไม่ใช่หัก แต่ตัวเลขคล้ายกัน) กรณีที่ 2/3 บริษัทไม่จดทะเบียน หรือจ่ายจากกำไรสะสม/กำไรที่ยังไม่เสียภาษี ต้องหัก 10% ณ ที่จ่าย

6. ถ้าลืมหักภาษี ณ ที่จ่าย ทำยังไง?

ควรยื่นแบบ ภ.ง.ด.1ก พร้อมชำระภาษีที่ลืมหัก + เบี้ยปรับ 1 เท่า + เงินเพิ่มอีก 1.5% ต่อเดือน เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกตรวจสอบย้อนหลัง ถ้าเป็นเหตุผิดพลาดจริง ๆ ไม่ได้เจตนา กรมสรรพากรมักพิจารณาลดหย่อนเบี้ยปรับได้

7. เงินได้จากการขายหุ้น/กองทุน ต้องหัก ณ ที่จ่ายไหม?

กำไรจากการขายหุ้นในตลาด SET ผ่านโบรกเกอร์ที่ได้รับอนุญาต ได้รับยกเว้นภาษี Capital Gain (2565-2569) ส่วนกำไรจากกองทุนรวมเพื่อการลงทุน (กองทุนเปิด) ถ้าเป็น SSF/RMF ลดหย่อนได้ ถ้าเป็นกองทุนรวมทั่วไปกำไรจะถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายในกองทุนเองที่ 0.5% (Accumulation class)

ลองใช้เครื่องมือ คำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย ของ Savcurv ได้ทันที ใส่ประเภทเงินได้ อัตรา และยอดเงิน ระบบจะคำนวณภาษีและยอดที่ต้องลง ภ.ง.ด.1ก ให้ครบ พร้อมกราฟเปรียบเทียบยอดก่อนหัก ภาษี และเงินสุทธิที่ผู้รับได้